Áo len tăm được gọi tên theo kiểu dệt chứ không theo loại sợi: mặt vải chạy đầy những đường gân dọc nhỏ và đều, sờ vào thấy gợn tay như hàng tăm xếp cạnh nhau. Chính những đường gân đó quyết định gần như mọi đặc tính của áo, từ độ ôm, cách chọn size, cách mặc lồng cho tới chỗ áo hỏng trước sau vài mùa. Nắm được cơ chế này thì việc chọn mua bớt hên xui đi nhiều.
Áo len tăm là một kiểu dệt, không phải một loại sợi
Điểm nhận dạng nằm ở bề mặt: các cột nổi và rãnh chìm xen kẽ nhau chạy dọc từ vai xuống gấu. Đây là điều phân biệt nó với áo len dệt phẳng mặt trơn và với áo len cáp có các bím bện to nổi hẳn lên. Nhìn nghiêng dưới ánh sáng sẽ thấy rõ các đường gân hơn là nhìn thẳng.
Vì tên gọi chỉ mô tả bề mặt nên sợi bên trong có thể là nhiều loại rất khác nhau. Hai chiếc cùng được gọi là áo len tăm hoàn toàn có thể ấm khác hẳn nhau, một chiếc mặc được giữa mùa đông, một chiếc chỉ đủ cho phòng máy lạnh. Muốn biết mình đang cầm loại nào thì đọc nhãn thành phần trên áo, đừng suy từ cái tên.
Bản gân cũng có to nhỏ khác nhau. Gân nhỏ và xếp dày cho mặt vải mịn, mỏng, mềm rủ; gân bản to thì đường kẻ thưa và rõ, thân áo dày dặn và cứng cáp hơn. Cùng một dáng cổ, hai bản gân này cho ra hai kiểu áo dùng vào hai việc khác nhau.
Gân dọc kéo độ co giãn sang chiều ngang
Cấu trúc gân là các cột nổi và rãnh chìm gấp khúc liên tục. Khi bị kéo theo chiều ngang, các rãnh mở ra nên vải giãn được nhiều, còn theo chiều dọc thì gần như không giãn. Hệ quả là áo bám sát thân người và ôm theo đường cong thay vì phủ lên như áo dệt phẳng.
Chính độ co giãn ngang đó khiến một chiếc áo len tăm vừa được với nhiều vóc dáng hơn áo len thường. Nhưng co giãn không thay được việc chọn đúng cỡ. Size chữ S, M, L không có chuẩn chung, mỗi nơi bán một bảng số đo riêng, nên cách chắc chắn là tự đo vòng ngực, vòng eo và chiều dài tay rồi so với bảng size của chính nơi đó, kèm thông số của mẫu chụp.
Các đường gân chạy dọc còn dẫn mắt người nhìn lên xuống theo chiều dài thân áo, tạo hiệu ứng kéo dài theo chiều dọc. Gân càng nhỏ và dày thì hiệu ứng càng mịn và liền mạch; gân bản to cho những đường kẻ rõ và thưa hơn. Bạn chọn bản gân nào là tùy hiệu ứng bạn muốn, không có bản nào đúng hơn bản nào.
Độ dày và độ dài đáng cân nhắc hơn con số trên mác
Vì áo vốn đã ôm, cái quyết định mặc được hay không thường là độ dày chứ không phải chữ size. Bản dày, gân to, sợi xù nhẹ là đồ của mùa đông miền Bắc, vùng núi cao hoặc chuyến đi xứ lạnh. Ở miền Nam thì gần như chỉ dùng được bản mỏng, trong phòng máy lạnh hoặc vài hôm se lạnh cuối năm.
Độ dài thì quyết định tỉ lệ nhìn. Gấu áo dừng ngang cạp quần chia thân trên và thân dưới thành hai khối rõ, hợp với quần cạp cao. Gấu dài trùm qua hông kéo khối trên dài ra, đi với quần ống suông hoặc legging là gọn nhất.
Loại gấu ngắn trên eo là món của dịp cụ thể hơn là món mặc hằng ngày, vì nó cần một chiếc quần cạp cao đi kèm mới thành bộ. Nếu tủ đồ của bạn chủ yếu là quần cạp vừa, mua loại này về sẽ ít có dịp lấy ra mặc.
Áo len tăm mỏng là lớp mặc lồng gọn nhất
Đây là chỗ món này làm tốt hơn hẳn các loại len khác. Vì mỏng và ôm sát, nó không cộm dưới lớp ngoài, nên blazer vẫn cài được cúc, áo khoác dạ vẫn khép được tà, áo khoác jean không bị căng ở nách. Một chiếc len dày mặc trong sẽ làm áo ngoài chật lên nửa cỡ.
Mặt trái đi kèm ngay: vải mỏng và ôm thì lộ mọi thứ bên trong. Đường viền và màu của lớp mặc trong hiện lên rõ, nhất là với áo màu sáng hoặc áo màu trơn nhạt. Cách xử lý là chọn lớp trong cùng tông với áo hoặc gần màu da thay vì màu tương phản, và thêm một lớp áo lót mỏng nếu vải quá mảnh.
Bốn cách phối dễ mặc
Đi làm: áo len tăm mỏng tay dài, cổ tròn hoặc cổ tim, sơ vin vào quần âu ống đứng cạp cao, khoác blazer, đi giày mũi vuông gót thấp. Bộ này gọn vì không có lớp nào phồng lên ở eo.
Ngày thường: áo gấu dài ngang hông với quần jean ống rộng và sneaker trắng. Muốn thêm lớp thì khoác một chiếc sơ mi rộng bên ngoài, để mở, tay xắn tới khuỷu.
Với chân váy: áo gấu ngắn ngang cạp đi cùng chân váy dài tới giữa bắp chân và bốt cổ thấp. Một chiếc thắt lưng bản nhỏ ở cạp váy giúp điểm nối giữa hai món rõ ràng hơn.
Trời lạnh hẳn: bản dày, tay dài, quần ống suông, áo khoác dạ dài và khăn quàng bản to. Đi du lịch vùng lạnh thì mặc thêm một lớp giữ nhiệt mỏng bên trong, vì bản thân áo len chống gió rất kém.
Chỗ áo giãn trước, và cách chọn mua
Nhược điểm thật của kiểu dệt này là gân dọc giãn dần theo thời gian. Thấy rõ nhất ở khuỷu tay và gấu áo, hai chỗ chịu kéo lặp đi lặp lại, cộng thêm cửa tay và viền cổ. Thân áo còn tốt mà cổ đã dão thì chiếc áo coi như mất phom.
Khoảng giá của loại áo này rất rộng. Chênh nhau chủ yếu ở loại sợi, mật độ dệt, phần bo cổ và bo tay, cùng độ hoàn thiện của đường may; giá cụ thể thì xem tại nơi bán.
Xem gì trước khi xuống tiền
- Kéo nhẹ ngang thân rồi thả tay: vải bật về phom cũ là dấu hiệu tốt, nằm nguyên chỗ giãn là không.
- Soi ngược sáng để biết áo lộ tới đâu, từ đó tính lớp mặc trong.
- Bo cổ, bo tay và bo gấu phải dệt chặt hơn thân áo rõ rệt.
- Đường may vai và nách phẳng, không xoắn, không nhăn dúm.
- Mặt vải chưa mua đã có nốt xơ nhỏ thì sẽ xù rất nhanh.
- Nhãn thành phần và ký hiệu giặt, cùng chính sách đổi trả của nơi bán.
Giặt, phơi và cất
Giặt tay hoặc cho vào túi giặt với nước mát, không vò mạnh và tuyệt đối không vắt xoắn. Ép bớt nước bằng cách cuộn áo trong khăn khô rồi ấn nhẹ. Sau đó phơi nằm trên mặt phẳng, vuốt lại thân và tay về đúng phom lúc còn ẩm.
Treo áo ướt lên móc là cách nhanh nhất làm thân dài ra và vai trễ xuống, vì gân dọc không đỡ nổi sức nặng của nước. Khi cất cũng gấp lại xếp chồng thay vì treo, treo lâu ngày phần vai sẽ nhô lên hai cục. Hết mùa thì giặt sạch, để thật khô rồi cất nơi thoáng, tránh bọc kín trong túi nilon suốt mùa nồm.
Chọn theo đường gân, đừng chọn theo chữ trên mác
Mọi ưu và nhược của áo len tăm đều đi ra từ một chỗ: các đường gân dọc. Chúng làm vải co giãn ngang nên áo ôm và dễ vừa người, tạo hiệu ứng kéo dài theo chiều dọc, và giữ cho áo đủ mỏng để mặc lồng gọn dưới lớp ngoài. Đổi lại là giãn dần ở khuỷu tay với gấu áo, và lộ lớp mặc trong khám phá thêm tại trang chủ SevenAM.
Nên thứ tự cân nhắc hợp lý là độ dày theo khí hậu nơi bạn ở, rồi độ dài theo điểm cắt bạn muốn, rồi mới tới số đo so với bảng size của nơi bán. Giặt nhẹ, phơi nằm, gấp thay vì treo thì một chiếc áo len tăm giữ được phom qua nhiều mùa.
